Spacer tematyczny „Wojna w pamięci. Wadowice we wspomnieniach i relacjach”, który odbędzie się w sobotę, 26 września w godz. 10.00-12.00, poprowadzi dr Marcin Witkowski – Wadowiczanin, historyk, doktor nauk humanistycznych i adiunkt w Instytucie Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Przez wiele lat związany z Muzeum Miejskim w Wadowicach, gdzie w latach 2013–2024 pełnił funkcję kierownika, jest również autorem i współautorem publikacji poświęconych historii Wadowic i regionu. Jego zainteresowania badawcze obejmują m.in. niemieckie zbrodnie na okupowanych ziemiach polskich oraz historię niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau.
Spacer tematyczny będzie opowieścią o miejscach, które w czasie niemieckiej okupacji odegrały szczególną rolę w historii miasta i jego mieszkańców. Wśród nich znajdują się m.in.: budynek wadowickiego gimnazjum, teren dawnego getta żydowskiego, okolice więzienia oraz miejsca związane z działalnością niemieckich władz okupacyjnych i struktur odpowiedzialnych za ochronę granicy.
Narracja spaceru zostanie wzbogacona wspomnieniami i relacjami osób, które doświadczyły okupacyjnej codzienności. Świadectwa uczniów wadowickiego gimnazjum i liceum, mieszkańców miasta oraz proboszcza wadowickiej fary, ks. Leonarda Prochownika, pozwolą spojrzeć na znane miejsca z perspektywy ludzi, których życie naznaczyły wojenne doświadczenia. Dzięki temu historia Wadowic zostanie opowiedziana nie tylko poprzez wydarzenia i fakty, lecz także przez pamięć tych, którzy byli ich świadkami.
Pierwszym przystankiem będzie okolica dzisiejszego pl. Bohaterów Getta, gdzie uczestnicy poznają historię żydowskich mieszkańców Wadowic w czasie okupacji – od pierwszych miesięcy wojny aż po likwidację wadowickiego getta w sierpniu 1943 roku.
Następnie trasa poprowadzi w stronę dawnego gimnazjum przy ul. Mickiewicza. W tym miejscu wojenne wydarzenia zostaną przedstawione z perspektywy młodych mieszkańców miasta. Punktem wyjścia będą wypracowania napisane przez uczniów wadowickiego gimnazjum i liceum w październiku 1939 roku – niezwykle cenne świadectwa pokazujące, jak młodzież postrzegała pierwsze tygodnie wojny i okupacji.
Kolejny punkt spaceru, w sąsiedztwie więzienia przy ul. Słowackiego, będzie poświęcony represjom stosowanym przez niemieckie władze okupacyjne wobec mieszkańców Wadowic i okolic. Wspomnienia i dokumenty pozwolą opowiedzieć o aresztowaniach, przemocy, egzekucjach oraz deportacjach do obozów koncentracyjnych.
Przed klasztorem Ojców Karmelitów Bosych na „Górce” uczestnicy przyjrzą się natomiast szczególnej sytuacji Wadowic po włączeniu części miasta do III Rzeszy. Opowieść o dawnej siedzibie Grenzschutzu i urzędzie celnym stanie się punktem wyjścia do rozmowy o granicy przebiegającej w pobliżu miasta oraz o jej wpływie na codzienne życie mieszkańców.
Ostatnim punktem trasy będzie wadowicki rynek. Tutaj narracja przeniesie się do stycznia 1945 roku, kiedy Wadowice znalazły się w strefie bezpośrednich działań wojennych związanych z ofensywą Armii Czerwonej, a walki o miasto przyniosły ofiary wśród żołnierzy i ludności cywilnej oraz zniszczenia w miejskiej zabudowie i infrastrukturze. Uczestnicy spróbują odnaleźć w dzisiejszej przestrzeni miasta miejsca i budynki, które były świadkami tych wydarzeń.
Spacer stanie się okazją do rozmowy o tym, jak wojna zmieniła przestrzeń miasta i losy jego mieszkańców oraz w jaki sposób pamięć o tych wydarzeniach jest obecna we współczesnych Wadowicach. Będzie również zachętą do uważniejszego spojrzenia na miejsca mijane na co dzień – miejsca, które wciąż noszą ślady jednej z najtrudniejszych kart w historii miasta.
To będzie spacer oparty na pamięci miejsc oraz doświadczeniu i losach ludzi.
Jednocześnie spotkanie w ramach spaceru tematycznego będzie początkiem działań twórczych. Uczestnicy warsztatów, które odbędą się później tego dnia, będą pod opieką osoby prowadzącej zajęcia już podczas przejścia trasą spaceru prowadzić działania twórcze w przestrzeni miasta, uważniej przyglądając się charakterystycznym detalom i elementom mijanych miejsc. Zebrane w ten sposób ślady miasta staną się punktem wyjścia do dalszej pracy podczas właściwej części warsztatowej.
Po zakończeniu spaceru, uczestników zapisanych na warsztaty zapraszamy ponownie do Muzeum Miejskiego na spotkanie organizacyjne o godz. 12.50, po którym wspólnie przejdziemy do pracowni „Pralnia Sztuki”. Tam o godz. 13.00 rozpoczną się warsztaty artystyczne, podczas których zebrane podczas spaceru materiały i obserwacje staną się inspiracją do własnych prac.
Udział w warsztatach jest bezpłatny, obowiązują jednak wcześniejsze zapisy za pośrednictwem serwisu Strefa Zajęć.
Udział w spacerze nie wymaga zapisów. W przypadku niepogody spacer „Wojna w pamięci. Wadowice we wspomnieniach i relacjach” odbędzie się w formie spotkania stacjonarnego w Stacji Kultury w Wadowicach.
SPACER TEMATYCZNY:
Data: sobota, 26 września 2026 r.
Czas trwania: 10.00-12.00
Miejsce zbiórki uczestników: Muzeum Miejskie w Wadowicach
WARSZTATY ARTYSTYCZNE:
Data: sobota, 26 września 2026 r.
Czas trwania: w trakcie spaceru tematycznego w godz. 10.00-12.00 oraz w pracowni „Pralnia Sztuki” w godz. 13.00-15.30
Zbiórka uczestników warsztatów prowadzonych w trakcie spaceru tematycznego w Muzeum Miejskim: godz. 09:45 oraz ponownie o godz. 12.50
Źródło: WCK
