Konflikt serologiczny to niezgodność krwi. Zwykle dochodzi do niego na skutek nieprawidłowej transfuzji krwi bądź ze względu na różnice w układach krwi u matki i płodu. Oprócz podstawowego układu grupy krwi, tj. AB0, nasza krew może się różnić również w układzie Rh. Konflikt serologiczny najczęściej występuje w układzie Rh, a dokładniej dotyczy antygenu D. Wszystkie posiadające ten antygen osoby określane są jako Rh-dodatnie (Rh+), zaś Ci, którzy go nie mają, są Rh-ujemni (Rh-). Ryzyko konfliktu serologicznego w układzie Rh-D w ciąży dotyczy par, w których matka ma czynnik krwi Rh (-), a ojciec Rh (+). Dodatkowo płód również musi być Rh (+), tj. musi występować niezgodność między antygenami u matki i płodu.
Istota konfliktu serologicznego i jego najczęstsze skutki
Różnica między układami Rh u matki i płodu może prowadzić do uruchomienia w organizmie matki działań immunologicznych, polegających na produkcji przeciwciał anty-D (przeciwko nieznanym organizmowi matki antygenom Rh-D płodu), które skierowane są bezpośrednio przeciw krwinkom czerwonym płodu. Taka sytuacja może mieć miejsce w przypadku przecieku płodowo-matczynego, tj. kiedy do krwioobiegu matki przedostanie się krew płodu. Takie przecieki mogą się zdarzyć przede wszystkim pod koniec ciąży lub w trakcie porodu. Aktywny konflikt serologiczny w ciąży jest wysoce niebezpieczny dla płodu, ponieważ antyciała produkowane przez organizm matki atakują krwinki czerwone płodu, co może doprowadzić do choroby hemolitycznej płodu i noworodka oraz niedokrwistości, niedotlenienia, obrzęku, małopłytkowości i anemii u płodu. Powikłania te są bardzo niebezpieczne, mogą prowadzić nawet do zgonu wewnątrzmacicznego płodu. Z tego powodu tak ważna jest profilaktyka w ciąży i po porodzie, kiedy między rodzicami występuje zestawienie Rh (-) i Rh (+) .
Niepodanie immunoglobuliny anty-RhD – błąd lekarski
Pomimo tego, że konflikt serologiczny nie stanowi już tak dużego problemu, jakim był jeszcze kilkadziesiąt lat temu, wciąż mamy do czynienia z kwestią nieprzestrzegania wytycznych profilaktyki konfliktu serologicznego. Zgodnie z tymi wytycznymi każdej ciężarnej Rh (-) należy podać między 28 a 30 t.c. immunoglobulinę anty-RhD, a następnie również po porodzie. Immunoglobulina chroni ciężarną przed „uczuleniem” na antygen RhD płodu, dzięki czemu nawet w przypadku przecieku płodowo-matczynego nie dochodzi do realizacji konfliktu serologicznego. W przypadku konfliktu serologicznego, za błąd w sztuce lekarskiej uznaje się wszelkiego rodzaju zaniedbania, obejmujące między innymi zbyt późne zlecenie badań krwi (badania na obecność przeciwciał anty-D), nieprawidłową reakcję na diagnozę przedstawioną w testach czy opóźnienie lub zaniechanie zlecenia podania immunoglobuliny anty-RhD w trakcie ciąży oraz po porodzie. Faktem jest, że zapobieganie wystąpieniu konfliktu serologicznego to nie tylko świadczenie udzielane matce – ma ono bowiem bezpośredni wpływ na stan zdrowia nasciturusa (płodu w łonie matki, określanego w ten sposób zwłaszcza w ujęciu prawnym). W momencie gdy lekarz nie poda matce immunoglobuliny anty-D, przez co na skutek realizacji konfliktu serologicznego dojdzie u dziecka do powikłań, ma ono pełne prawo do zadośćuczynienia za błąd lekarski i jest reprezentowane w tej sprawie przez swoich rodziców. W Polsce takie zdarzenia również mają miejsce. Na szczęście istnieją liczne organizacje, takie jak Fundacja Ośrodek Pomocy Poszkodowanym, które oferują profesjonalną pomoc i wsparcie w zakresie uzyskania odszkodowanie za błędy medyczne. Ponadto, na blogu prawapacjenta.org, osoby zainteresowane tematem mogą przeczytać artykuły eksperckie na ten temat. Pacjent wcale nie musi być na przegranej pozycji – odpowiednia wiedza i wsparcie są w stanie zdziałać naprawdę wiele w drodze ubiegania się o odszkodowanie.
